Iako su o ekološkoj katastrofi na desnoj obali rijeke Spreče lokalni mediji i aktivisti detaljno pisali još prije pet godina, za šest hiljada stanovnika Donje Orahovice (Gračanica, FBiH) vrijeme kao da je stalo.
Sa dolaskom toplijih dana i ljetnih temperatura, mještani Donje Orahovice ponovo se pripremaju za ono najgore – nesnosan smrad, gušenje u toksičnom dimu i ekološki horor koji dolazi s druge strane entitetske linije i traje već duže od dvije decenije.
Dokumentovan problem o kojem se šuti pola decenije
Kada su prije pet godina aktivisti javno alarmirali javnost i ukazali na činjenicu da je opština Petrovo locirala svoju deponiju na samoj obali Spreče, u neposrednoj blizini Donje Orahovice, postojala je nada da će se stvari pokrenuti s mrtve tačke. Više puta su upućivana zvanična upozorenja i apeli da se ova deponija, koja konstantno raste, mora hitno ukloniti i sanirati.
Pet godina kasnije – pomaka nema. Deponija je i dalje tu, a sa prvim ljetnim žegama, mještani Donje Orahovice ponovo postaju taoci ekološkog nemara iz susjednog entiteta. Malo-malo pa se otpad zapali, a kombinacija visoke temperature, dima i truleža stvara nepodnošljiv smrad zbog kojeg je ljeti nemoguće otvoriti prozor.
“O ovome se pisalo i pričalo još prije pola decenije, ali kao da nikoga nije briga. Čim upeče sunce i dođe toplo vrijeme, nastaje haos. Smrad je neizdrživ.”, navode ogorčeni mještani Donje Orahovice.
Paradoks koji bode oči: Ozren se brani, a Spreča truje
Ono što u cijeloj priči najviše pogađa stanovnike s lijeve obale Spreče jeste nevjerovatan paradoks i dvostruki aršini koji dolaze iz susjedne opštine Petrovo (RS).
U Petrovu, Kakmužu i Sočkovcu u posljednje vrijeme opravdano traje glasna i srčana borba građana protiv geoloških istraživanja na planini Ozren. Tamošnje stanovništvo se s pravom bori za očuvanje svojih šuma, čistog zraka i ekosistema.
Vazduh i smrad ne poznaju entitetske linije
Ovaj problem, iako dokumentovan prije pet godina, danas je jednako živ i opasan. Ekologija ne bi smjela poznavati političke ili entitetske granice.
Mještani Donje Orahovice ne traže ništa drugo osim onoga što građani opštine Petrovo traže za Ozren: pravo na zdrav život i čistu okolinu. Krajnje je vrijeme da se deponija na obali Spreče zatvori i sanira, prije nego što ljetni smrad i dim ponovo potpuno parališu život u ovom kraju.