U srcu gračaničke čaršije, tamo gdje se historija prepliće s obalama Sokoluše, smjestio se jedan od najznačajnijih i najvećih džemata Medžlisa Islamske zajednice Gračanica.
Džemat Mejdan džedid, u narodu poznatiji kao Šarena džamija, danas broji oko 1000 domaćinstava i, zajedno s Bijelom džamijom, čini samu jezgru gradskog života.
Od Mejdan mahale do Šarene ljepotice
Historija ovog džemata duga je tri stoljeća i protkana je iskušenjima koja su oblikovala njegov današnji izgled. Sve je počelo u Mejdan mahali, na lijevoj obali Sokoluše, gdje je početkom 18. stoljeća izgrađena prva džamija. No, hirovita rijeka ju je krajem istog stoljeća srušila u velikoj poplavi.
Poučeni tim iskustvom, džematlije su novu zgradu podigli na sigurnijoj, desnoj obali. Ta “Nova” (džedid) džamija bila je klasičnog mahalskog tipa s drvenom konstrukcijom. Sudbina je ponovo zakucala na vrata 1898. godine, kada je zbog izgradnje uskotračne pruge džamija izgubila dio zemljišta, postavši stiješnjena između šina i puta. To je dovelo do njene ponovne gradnje 1932. godine, kada je izmještena na današnju lokaciju, a svečano otvorena u novembru 1933. godine.
Zanimljivost o imenu: Iako nije sasvim jasno kako je dobila naziv “Šarena”, pretpostavlja se da je prvobitno bila dekorisana u stilu stare medrese i zgrade Općine. Iako je kasnije bila samo okrečena, prepoznatljivo ime ostalo je u narodu do danas.
Duhovni stubovi džemata
Kroz historiju, ovaj džemat su vodili istaknuti alimi koji su ostavili neizbrisiv trag u vjerskom životu Gračanice:
-
Mula Đulejman ef. Fazlić (najstariji poznati imam)
-
Hafiz Rešid ef. Sarajlić (od 1945. godine)
-
Salih ef. Begović (službovao od 1933. do 1974.)
-
Sulejman ef. Hankušić (imam do rušenja stare džamije 1990.)
-
Fadil ef. Karić (tokom rata i sve do 2019. godine)
-
Smajo ef. Mustafić (do 2025. godine)
Danas dužnost imama obavlja glavni imam MIZ Gračanica, Hamdija ef. Islamović.
Moderna era: Više od vjerskog objekta
Krajem 20. stoljeća, zbog dotrajalosti stare zgrade i sve većih potreba vjernika, donesena je hrabra odluka o gradnji modernog islamskog centra. Agresija na Bosnu i Hercegovinu zaustavila je radove, ali nedovršena građevina tada je dobila novu, plemenitu ulogu – služila je kao škola, sklonište i centar za edukaciju mladih.
Radovi su hairli nastavljeni nakon rata, a krunisani su veličanstvenim otvorenjem u avgustu 2008. godine, uz prisustvo tadašnjeg reisu-l-uleme dr. Mustafe ef. Cerića.
Ramazanski ambijent
Danas je Šarena džamija centar okupljanja, posebno u mubarek danima ramazana. Njena vrata su otvorena za sve generacije, od najmlađih polaznika mekteba do onih najstarijih koji u njenim safovima pronalaze mir. Ovaj džemat, koji se proširio i na naselja Ritašići i Hajdarevac, ostaje čuvar tradicije i simbol opstojnosti Gračanice.